มัชฌิมาปฏิปทา คืออะไร

มัชฌิมาปฏิปทา คือ ทางสายกลาง ทางที่พอดีพอควร ไม่สุดโต่งด้านใดด้านหนึ่ง

มัชฌิมาปฏิปทา เป็นคำสอนสำคัญอย่างหนึ่งขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ซึ่งทรงตรัสสั่งสอนไว้ว่า ในการดำเนินชีวิตหรือการกระทำใด ๆ ควรยึดทางสายกลาง ไม่ตึงหรือหย่อนจนเกินไป โดยสำหรับบุคคลทั่วไปนั้น การเดินทางสายกลางหมายถึงการดำเนินชีวิตอย่างพอดี พอเหมาะพอควร รู้จักประมาณ มีความสมดุล ไม่หักโหม ไม่สุดโต่งไปทางใดทางหนึ่ง ซึ่งจะนำความสุขและความสำเร็จมาให้ ตัวอย่างเช่น

– กินให้พอดี ให้พอกับที่ร่างกายต้องการ ไม่น้อยจนดำรงชีพอยู่ไม่ได้ และไม่มากจนเกินความต้องการ จนเกิดโรคภัยไข้เจ็บ หรือมากจนอ้วน เกียจคร้าน
– ทำงานให้พอดี ทำให้เหมาะสมกับเรี่ยวแรงและสติปัญญาของตน ไม่โหมบ้างานจนไม่หลับไม่นอน หรือไม่เอื่อยเฉื่อยยืดยาดเกียจคร้านจนงานไม่แล้วเสร็จ
– มีหลักการที่พอดี ไม่บ้าหลักการจนขาดความยืดหยุ่น และดำรงชีวิตร่วมกับผู้อื่นไม่ได้ ไม่ยืดถือหลักการอย่างงมงาย มุ่งเน้นใช้ปัญญาในการแก้ปัญหา
– คิดให้พอดี ไม่คิดมากฟุ้งซ่าน แต่คิดในทางที่ชอบที่ควร และเป็นประโยชน์
– พูดให้พอดี ไม่พูดมากจนน่ารำคาญ ไม่พูดเพ้อเจ้อ แต่พูดตามสมควร ตามเหตุตามผล และพูดจาไพเราะน่าฟัง

การบำเพ็ญทุกรกิริยา เป็นเส้นทางที่ตึงเกินไป และไม่ทำให้เกิดปัญญา หรือความหลุดพ้นใด ๆ

ซึ่งถ้าเราพิจารณาหลักมัชฌิมาปฏิปทาอย่างถี่ถ้วนแล้ว ก็จะพบว่า มัชฌิมาปฏิปทา คือ หลักของ มรรค 8 นั่นเอง เพราะมรรค 8 สอนให้เราทำในส่งที่ดีที่ควร ซึ่งการจะปฏิบัติตามหลักมรรค 8 ได้อย่างครบถ้วนสมบูรณ์นั้นเราต้องตั้งอยู่บนหลักมัชฌิมาปฏิปทาเช่นกัน

สำหรับผู้ปฎิบัติธรรมหรือพระสงฆ์ มัชฌิมาปฏิปทานี้คือ สติ ซึ่งเป็นความสมดุลทางจิตหรือเป็นสายกลางของจิตวิญญาณ ซึ่งพระพุทธองค์ทรงสอนให้ใช้สติควบคุมการกระทำและอิริยาบททุกชนิด ซึ่งจะนำไปสู่เส้นทางของศีล สมาธิ และปัญญา ซึ่งเป็นรากฐานที่จะนำไปสู่การหลุดพ้นหรือนิพพาน นั่นเอง

พระพุทธองค์ได้ทรงเปรียบเทียบมัชฌิมาปฏิปทาไว้ว่าเป็นดั่งเสียงพิณ กล่าวคือ พิณที่ตั้งสายไว้ตึงเกินไปก็จะไม่ไพเราะ เช่นเดียวกับพิณที่ตั้งสายไว้หย่อนเกินไป แต่พิณที่ตั้งสายไว้พอดีย่อมให้ความไพเราะที่ดีและสมบูรณ์กว่า

-------------- advertisements --------------

-------------- advertisements --------------

Comments

Scroll To Top